Het is grappig hoe juweliers, vintageverkopers en influencers broches blijven promoten, terwijl ze lange tijd niet in de smaak vielen bij het publiek. Maar nu lijkt er een omslag gaande te zijn en worden broches veel meer gewaardeerd. Ik was ook een van die bloggers op FB en ik heb jaren geleden een hele serie erover gemaakt. Ik publiceer hier een van mijn verhalen opnieuw.
In 1954 introduceerde het Franse juweliershuis Van Cleef & Arpels een reeks schattige dierenbroches, bedoeld als betaalbare, moderne sieraden voor elke dag. Ze waren geïnspireerd op tekenfilmfiguren en de bekendste zijn tegenwoordig de ‘Lion Ebouriffé’, de leeuw met ruches in goud, diamanten, een zwarte onyx neus en smaragdgroene ogen, en de ‘Chat Malicieux’, ofwel de ondeugende kat met één oog dicht, een zwarte onyx buik, een smaragdgroen oog en een robijnrode neus. Waren deze speelse dierenbroches typisch voor de retroperiode of bestonden ze al eerder, en wat maakt ze zo typisch retro?Als we teruggaan in de tijd naar het Victoriaanse tijdperk, zien we een hele reeks dierenbroches op de markt komen in de jaren 1890. Ze werden ‘nieuwigheidsbroches’ genoemd (novelty) en je zag bijvoorbeeld een konijn dat op een wortel knabbelde, twee spelende kittens, een eend die een konijn in een eierschaalbootje trok, acrobatische apen op een tak of een ooievaar verkleed als dandy. Op een bepaalde manier waren het erg grappige broches; ze waren klein, licht en makkelijk te dragen. Ze waren koddig, maar onschadelijk, naïef en onschuldig. Misschien omdat de vrouwen in die tijd volgzaam waren in vergelijking met de meer onafhankelijke vrouwen die tijdens de Tweede Wereldoorlog voor zichzelf opkwamen. De retrobroches zijn ook schattig, maar sommige zijn behoorlijk ondeugend. Het idee van een kat met een blauw oog van een gevecht of een schattig leeuwenwelpje met wilde manen, dat in werkelijkheid een gevaarlijk dier is, is een aantrekkelijk idee en zegt iets over de drager. Er wordt gezegd dat Jeanne Toussaint, de artistiek leider van Cartier tijdens de oorlog, verantwoordelijk is voor de trend van grappige dieren en vrolijke vogels, hoewel haar eerste vogel een patriottische boodschap uitdroeg. Ze werd waarschijnlijk beïnvloed door Coco Chanel en Elsa Schiaparelli, andere grote artistieke leiders in de mode- en juwelenwereld van die tijd, denk aan de kreeftenjurk en de hoge hakken hoed.
Het idee van een kat met een blauw oog van het vechten of een leeuwenwelpje met wilde manen dat in werkelijkheid een gevaarlijk dier is, zegt iets over de draagster.
Onlangs (2019) werd Jeanne Toussaints Vrije Vogel, ofwel "L'Oiseau Libéré", geveild in Parijs. Ze ontwierp in 1942, uit patriottisme, een "Oiseau en Cage", een vogel in een kooi, symbool van de gevangenschap van Frankrijk. Omdat de Duitsers hun hoofdkwartier in het Ritz Hotel hadden, op een steenworp afstand van de Cartier-boetiek, werd Toussaint gearresteerd vanwege haar vogel in de kooi. Ze werd weliswaar vrijgelaten, maar de vogels in de kooi werden in beslag genomen. In 1944 werd Parijs bevrijd en ontwierp Toussaint een nieuwe vogel, ditmaal zonder kooi, met de deur open en met flapperende vleugels. Men zegt dat je de vogel kon horen zingen. De broche is gemaakt van 18-karaats goud, heeft een buik van koraal, vleugels van lapis lazuli en de kop is bezet met oudgeslepen diamanten en een saffier als oog. We zien dieren eigenlijk in alle tijdperken terug in sieraden, maar het grote verschil met de jaren vijftig is dat bijna elk juweliershuis in Europa en daarbuiten begon met het ontwerpen van sieraden met dierenmotieven. Dit met als doel grappig en betaalbaar te zijn, of juist serieus en extravagant, want de wereld was veranderd. Grote groepen mensen klommen op de sociale ladder en konden zich de immense, populaire cocktailparty's veroorloven, waar het prima was om je rijkdom en glamoureuze levensstijl te etaleren. Een grappige broche of een hangende tijger om je arm was een uitstekend gespreksonderwerp. En dat zijn ze nog steeds, alleen noemen we ze nu retro broches.